Jesień: pora bujna, choć najcichsza? Najpiękniejszy wiersz na taki dzień, jak ten

Jesień: pora mgieł i owocowych rumieńców. Pora dojrzewania winogron i gięcia omszałych konarów jabłoni, co jest jak obrzęd. I pora nadymania otyłych dyń. Jesień – pora bujna i najcichsza. Tak właśnie uważa John Keats. Ładne?

Są osoby, które większą satysfakcję z ćwiczenia uważności (tu i teraz) mają z czytania wierszy niż żucia rodzynki przez pół godziny. Z myślą o nas – oda pewnego wybitnego poety. O jesieni. Powiernicy sekretów słońca. Z długimi, falującymi na wietrze włosami.

Powiernico sekretów Słońca, gdy, w obrzędzie
Dojrzewania, girlandą ciężkich gron uświęca
Wspinaczkę winorośli pod strzechy krawędzie

Jesień: najważniejsza pora roku w życiu poety

Jesień to chyba ważna pora w biografii Johna Keats’a (1795-1821).

Po pierwsze dlatego, że jako 24-letni młodzieniec, jesienią 1819 roku mógł cieszyć się najpiękniejszymi owocami swej twórczości (dojrzewającymi wiosną i latem). Chociaż zdał egzaminy, które pozwalały rozpocząć karierę aptekarza – wolał zostać poetą.

Właśnie jesienią, ukochana Fanny Brawne  zgodziła się zostać jego narzeczoną.

Jesienią kolejnego roku wyjechał do Włoch, skąd nigdy nie wrócił. Dołączył do zmarłych rodziców, którzy opuścili go zdecydowanie za wcześnie (ojciec umarł gdy John miał osiem, a mama – rok później). Poeta umarł na gruźlicę, tak, jak jego brat. 

Owoce, kwiaty i ziołomiody

Ty, co wiesz, jak (…) skłaniać późne kwiaty do kwitnienia
Raz, i raz jeszcze, aby pszczoły stąd czerpały
Pewność, że nigdy nie miną upały,
Choćby ciągliwe złoto w ul się nie mieściło. 

Że jesień to pora bujna – wiadomo. Nie tylko od winogron i jabłek, ale i gruszek, śliwek, brzoskwiń, malin. 
Pewnie, że u pszczół wciąż praca wre – mają do dyspozycji nie tylko łąkowe koniczyny, ale i nawłocie czy wrzosy. O miodzie, który powstają jesienią, pszczelarze mówią „ziołomiód”, bo powstaje z nektaru zebranego z jaskółczego ziela, wrotyczy, nawłoci, ostów, dzikich słoneczników i kosmosów, liściastej i iglastej spadzi oraz wrzosów.
Ogrody pełne są dalii, hortensji, róż, astrów, onętków (znanych również jako kosmosy lub cyganki). 

Wiosna w jesieni?

i gwizd swój wysoki
Drozd z gałązki wysyła w gasnące obłoki;
I jaskółki zwołują się w wieczornym niebie. 

Choć ludzie nie hałasują tyle, co latem, a rośliny – nie kwitną z takim rozmachem, co wiosną, to czy faktycznie ta bujna pora jest najcichsza? Być może… Zanim rozbrzmią kolędy i przedświąteczny gwar – może właśnie tak. 

Tak jak pisze Keats – jeszcze słychać świerszcze i bzyczenie pojedynczych komarów. Jaskółek i drozdów nie słyszałam… Może już odleciały? Ha, Keats wiedział nawet, że jaskółki do odlotu zbierają się wieczorem, by lecieć nocą…

Zresztą i jaskółki, i drozdy kojarzą mi się raczej z wiosną, nie z jesienią. A cierpienia gruźlików, którymi byli i Keats, i jego brat – i z jesienią, i wiosną.

Sadzicie już cebulki wiosennych kwiatów? To jest chyba jednak najbardziej wiosenne w jesieni 🙂 Mają w sobie najwięcej obietnicy nowych początków.

Tematy do rozmowy (z kimś lub samą sobą)

• Czy jesień jest naprawdę najbujniejszą i „najcichszą porą roku”, jak pisał Keats?
• Zapominając o wszystkich „paniach jesieniach” z książeczek dla dzieci – jak wyobrażasz sobie jesień jako osobę?
• O tym, że już jesień wiesz: z kalendarza, tego co dzieje się w naturze czy tego, jak się czujesz?

Do jesieni

1.

Poro mgieł i lekkiego owoców rumieńca,
Powiernico sekretów Słońca, gdy, w obrzędzie
Dojrzewania, girlandą ciężkich gron uświęca
Wspinaczkę winorośli pod strzechy krawędzie:
Ty, co wiesz, jak ciężarem jabłek giąć omszały
Konar, słodyczą sycić owoc aż do rdzenia,
W orzechu spęczniać jądro, nadymać otyłą
Dynię; jak skłaniać późne kwiaty do kwitnienia
Raz, i raz jeszcze, aby pszczoły stąd czerpały
Pewność, że nigdy nie miną upały,
Choćby ciągliwe złoto w ul się nie mieściło. 

2.

Kto cię nie widział, poro bujna, choć najcichsza?
Kto wzrokiem w dal wybiega, oczy nieraz przetrze
Widząc, że siedzisz sobie na klepisku spichrza,
Z falą włosów wznoszącą się miękko na wietrze;
Lub uśpiona oparem maków, co w krąg płoną,
Leżysz w polu, a czerwień kwiatów zarumienia
Łan, który zżęcia jeszcze przez chwilę unika;
Lub głowę twoją, koszem kłosów obciążoną,
Widać tylko, gdy brodzisz korytem strumienia;
Albo też godzinami nie spuszczasz spojrzenia
Z sączącej się spod prasy strużki jabłecznika. 

3.

Gdzie wiosenne piosenki? Dlaczego przebrzmiały?
Mniejsza z tym; twych własnych muzyk tajemnica
Z płatków obłoków składa zachodu chorały
I różanym odcieniem ścierniska nasyca;
A wtedy cienki lament komarów odurza
Chylące się w powiewie sitowie zatoki
I trzciny, które rzeczna fala rozkolebie;
I podrosłe jagnięta beczą u stóp wzgórza;
I w trawie grają świerszcze; i gwizd swój wysoki
Drozd z gałązki wysyła w gasnące obłoki;
I jaskółki zwołują się w wieczornym niebie. 

John Keats 

Literatura:

Od Chaucera do Larkina. 400 nieśmiertelnych wierszy 125 poetów anglojęzycznych z 8 stuleci. Wybór i przekład: Stanisław Barańczak, Kraków 1993,
Z. Kubiak: Literatura Greków i Rzymian. Warszawa 1999.

(wpis odświeżyłam po 5 latach, zostawiając komentarze)