8 września to dzień, w którym w kalendarzu liturgicznym obchodzimy Narodzenie Najświętszej Maryi Panny. Tego dnia przypada też jedno z piękniejszych świąt maryjnych w polskiej tradycji ludowej – Matki Boskiej Siewnej.
To jedno z tych świąt, które dzieją się równocześnie na polu i w duszy. Święto urodzin Matki Bożej – delikatnej, dziecięcej, przynoszącej światło. I święto zasiewu – początku czegoś nowego, co dopiero czeka na wzrost.
Narodziny Matki Boskiej
W Kościele katolickim tylko trzy osoby mają święta związane z narodzeniem: Jezus, Jan Chrzciciel i Maryja. O ile Boże Narodzenie zna każdy, to 8 września – dzień narodzin Maryi – bywa już dziś mniej znany.
W dawnych modlitwach i pieśniach nazywano ją jutrzenką zbawienia – tym, co poprzedza świt. Zapowiedzią światła. Czasem przedstawiano ją jako dziewczynkę w błękicie. Jeszcze nie Matkę, ale już Pełną Łaski.
Nie bez powodu tego dnia mówi się także o siewie.
Dlaczego „Siewna”?
Na Podhalu 8 września nazywano Zitosiewną – bo to właśnie wtedy zaczynano siew żyta. W innych regionach wierzono, że choćby kilka garści zboża musi być zasianych tego dnia, nawet symbolicznie – z wiarą, że zapewni to pomyślność plonom i rodzinie.
Rolnicy kropili sobie przed siewem ręce wodą święconą. Pierwszą garść ziarna rzucano znakiem krzyża, mówiąc:
„W imię Boże”
Był to akt codziennego, cichego zaufania – że coś, co dziś jest maleńkie, jutro stanie się pokarmem. Że ziarno – i nadzieja – rośnie.
W ludowej mądrości zachowały się przysłowia, które pokazują, jak głęboko wpisane było to święto w rytm wiejskiego życia:
„Gdy się rodzi Marysia, do siejby bierzta się”
„Gdy o Matce Bożej bywa siano, to ani za późno, ani za rano”
„Przed Bogarodzicą siej żyto przed pszenicą, a po Bogarodzicy chwyć się do pszenicy”
🌥 Pogoda na Maryję – prognoza na 40 dni?
Święto Siewnej było także… ludową prognozą pogody. Mówiono:
„Jaki dzień Narodzenia Panny Maryi, takowe się pokazują dni czterdzieści”
„W Narodzenie Panny Marii pogodnie, tak będzie cztery tygodnie”
„Jeśli w Maryi Narodzenie nie pada, to sucha jesień się zapowiada”
Nie chodziło tylko o deszcz i słońce. To była próba uchwycenia tego, co trudne do nazwania: jaki będzie ten czas, który przed nami?
🌸 Koniec lata, wrzos i… len
Mimo że święto przypada już po wakacjach, wrzos pojawia się tu jako symbol. Choć – jak słusznie zauważają niektórzy – 8 września to już czas po kwitnieniu wrzosów, sama barwa i skojarzenia zostają.
Z Siewną związany był też koniec ważnego procesu gospodarczego – moczenia lnu. Stare przysłowie mówiło:
„Na Matkę Boską Siewną zła ta gospodyni, która lnu z wody nie wyczyni”
Tak jakby święto domykało pewien cykl – ziarno w ziemi, len już gotowy, czas na coś nowego.
🌌 Matka Boska Siewna: wizja XIX-wieczna
W XIX wieku obraz Matki Boskiej Siewnej autorstwa Piotra Stachiewicza przedstawiał Maryję jako dziewczynę w jasnej szacie, rzucającą ziarna w świeżo zaorane pole.
To bardzo mocny obraz: czystość, skupienie, początek. Bez rozgłosu. Bez fanfar. Tak właśnie wygląda wiele dobrych początków.
💬 Tematy do rozmowy (z kimś lub samą sobą):
- Co we mnie właśnie teraz się zaczyna – choć wygląda jeszcze jak ziarno?
- Czy mam własne rytuały związane z początkiem września – zasiewania planów, myśli, nadziei?
- Co dziś we mnie potrzebuje troski – jak ziemia, którą trzeba przygotować pod siew?
- Jakie przysłowie z dzisiejszego wpisu najchętniej zapisał(a)byś na kartce i zostawił(a) w widocznym miejscu?
Aproposki:
- Wrzesień w literaturze (powieściach i poezji) (część 3)
- „Lipka zielona” – piosenka jak baśń w nowym brzmieniu
- O tradycjach rodzinnych (pomiędzy świętami)
📚 Źródła i inspiracje:
- J. Uryga, Rok polski w życiu, tradycji i obyczajach ludu, Włocławek 2013
- J. J. Kopeć, Formy kultu maryjnego w polskiej religijności XIX wieku, Roczniki Teologiczne, Tom XLIII, zeszyt 4 – 1996
- J. Bednarek, Maryjki. Opowieści o Matce Boskiej, Warszawa 2021
Najnowsze komentarze