30 lipca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Przyjaźni. Ale co właściwie wtedy świętujemy? Głęboką, wzajemną więź – czy raczej życzliwość wobec innych? Badania pokazują, że ponad połowa przyjaźni, które uważamy za wzajemne, tak naprawdę nie jest odwzajemniona.
Czy to znaczy, że przyjaźń jest przereklamowanym mitem? Czy po prostu źle ją rozumiemy? W czasach, gdy wiele osób deklaruje samotność i brak bliskich relacji, warto zapytać: czy przyjaźń naprawdę istnieje, czy to tylko mit pielęgnowany przez literaturę, filmy i marketing?
30 lipca: Dzień Przyjaźni. Ale… czy przyjaźń w ogóle istnieje?
Pomysł święta narodził się w 1958 r. w Paragwaju (dr Ramón Artemio Bracho), a w 2011 r. ONZ ustanowiła Międzynarodowy Dzień Przyjaźni, akcentując raczej bycie przyjaznym, solidarność i budowanie mostów między ludźmi, niż szumne „bycie czyimś najlepszym przyjacielem”.
Poniżej: rozmaitości poparte badaniami naukowymi na temat przyjaźni.
1. „Przyjaźń ratuje życie” – ale nie zawsze chodzi o jednego „BFF”
Meta-analiza 148 badań (ponad 300 tys. osób) pokazała, że silne relacje społeczne zwiększają szansę przeżycia o 50% – to skala efektu porównywalna z rzuceniem palenia. Ale analiza nie mówi, że chodzi wyłącznie o jedną „wielką” przyjaźń, tylko o sieć relacji.
2. „Słabe więzi” też karmią dobrostan
Psychologowie Gillian Sandstrom i Elizabeth Dunn wykazali, że kontakty z „dalekimi znajomymi” (weak ties) – sąsiadką z parku, baristą, współćwiczącymi – podnoszą poczucie przynależności i szczęście w danym dniu. Czyli: nawet jeśli „wielkiej przyjaźni” brak, bycie przyjaznym robi nam dobrze.
3. Warstwy relacji: nie wszystko musi być „najlepszą przyjaźnią”
Robin Dunbar sugeruje, że mamy ograniczenia poznawcze i emocjonalne:
- ~5 osób – „najbliższe jądro”,
- ~15 – bardzo bliscy,
- ~50 – dobrzy znajomi,
- ~150 – „znajomi, z którymi utrzymujemy stabilne relacje”. To oznacza, że nie da się „być przyjacielem” dla wszystkich – i nie musi.
4. Przyjaźń wymaga… godzin
Jeffrey Hall policzył, ile czasu trzeba, by ze „znajomy” stał się „kimś bliskim”:
- ok. 50 godzin → „casual friend”,
- 90 godzin → „friend”,
- 200+ godzin → „close friend”.
Wynika z tego, że do przyjaźni nie trzeba wyłącznie odpowiedniego człowieka, ale i czasu. Osoby, którymi spędzamy w pracy 8 godzin dziennie, nie stają się automatycznie naszymi przyjaciółmi, ale pielęgnowanie przyjaźni bez wspólnego czasu – zwyczajnie może się nie udać.
5. „Przyjaźń jest przereklamowana”… czy raczej kurczy się nam czas i przestrzeń na nią?
Amerykańskie badania (American Perspectives Survey, 2021) pokazują „recesję przyjaźni”: więcej osób niż kiedyś deklaruje brak bliskich przyjaciół, rozmawiamy ze znajomymi rzadziej, a zdalna praca i brak „trzecich miejsc” (kawiarnie, kluby, świetlice) pogłębia samotność.
6. Toksyczne lub jednostronne „przyjaźnie” naprawdę szkodzą
Badania nad odczuwaną samotnością (Cacioppo i in.) pokazują, że negatywne/pozorne więzi zwiększają stres, stany zapalne i ryzyko problemów zdrowotnych.
Innymi słowy: „byle jaka przyjaźń” potrafi boleć bardziej niż jej brak.
7. Arystoteles miał rację (trochę): przyjaźnie z cnót są rzadkie
Arystoteles w starożytności rozróżnił przyjaźnie na 3 rodzaje:
- „dla przyjemności”,
- „dla korzyści” i
- „dla dobra” (cnót).
Te ostatnie to najgłębsze, najcenniejsze i… najrzadsze. Współczesne dane (Hall, Dunbar) świetnie to tłumaczą: nasze ograniczenia poznawcze i związane z czasem, nie pozwalają na to, by autentyczne przyjaźnie „wysokiej jakości” zdarzały się często…
Tematy do rozmowy (z przyjacielem, znajomym lub samym sobą)
- Czy Twoje oczekiwania wobec przyjaźni są realistyczne – czy raczej „mityczne”?
- W której „warstwie Dunbara” odczuwasz teraz braki? Wśród 5 najbliższych, czy raczej 150 „stabilnych znajomych”?
- Kiedy ostatnio zadbałaś/zadbałeś o więzi z kimś, w kim widzisz (potencjalnego) przyjaciela?
- Czy przychodzą Ci do głowy relacje, które warto byłoby zdegradować z „przyjaciół” do „znajomych”, bo są dla Ciebie szkodliwe?
- Co przynosi więcej dobra: „być przyjaznym dla wielu”, czy „przyjacielem dla nielicznych”?
Źródła:
- Holt-Lunstad, J. et al. (2010). „Social Relationships and Mortality Risk”. PLoS Medicine
- Sandstrom, G. & Dunn, E. (2014). „Is efficiency overrated?”. British Journal of Psychology
- Hall, J.A. (2018). „How many hours does it take to make a friend?” Journal of Social and Personal Relationships
- Dunbar, R.I.M. (2010). „How many friends does one person need?” The Dunbar Number
- Cacioppo, J.T. & Cacioppo, S. (2014). „Social Relationships and Health”. APA PsycNet
- American Perspectives Survey (2021). AEI Report
- UN International Day of Friendship: un.org
Najnowsze komentarze